Ekim Kılavuzları

ŞAPKASI, SAPI VE MİSELİ ( TOHUMU )

KÜLTÜR mantarı özelik olarak toprak altı organları ve toprak üstü unsurları olarak farklı bölümlerden oluşmaktadır. Toprak altı unsurları diğer bitkilerde köklerin üstlendiği görevleri yerine getiren misellerdir. Miseller mantarın bulunduğu ortamda tutunabilmesi ve ortamda bulunan su ile suda çözülmüş besin maddelerinin emilimini sağlar. Toprak üstündeki organları ise sap ve şapkalardır.

Aşağıdaki linke tıklayarak Kültür Mantarı Tohumu satın alabilirsiniz

Kültür Mantarı Tohumları

GÜNEŞ IŞIĞINA İHTİYACI YOKTUR

Kültür mantarları güneş ışığına ihtiyaç duymadan yetişirler. Mantarlar fotosentez ve özümleme yapamazlar.

BESLENMELERİ FARKLIDIR

mantarın beslenmesi diğer bitkilerden çok farklıdır. Mantarlar kendileri için gerekli besin maddelerini bulunduğu ortamdan hazır olarak sağlamak zorundadırlar.Bir nevi ağaçların yaprakların ve çalılıkların asalaklarıdır. onlardan beslenirler.toprakla hiç bir alakaları bağları yoktur

KOMPOST NEDİR NASIL HAZIRLANIR?

Mantarın beslenmesi için gerekli olan ortam; çeşitli organik maddelerin ayrıştırılması ve bazı besin elemanlarının eklenmesi sonucu elde edilir. Bu özel şekilde hazırlanan ortama mantar yetiştiriciliğinde “Kompost” denilmektedir

MANTAR ÜRETİMİ ŞU SIRAYA GÖRE YAPILIR

1 . Kompost hazırlığı

2. Pastörizasyon

3. Misel (TOHUM) ekimi ve miselin ön gelişme devresi

4.Örtü toprağının örtülmesi

5. Hasat ve bakım

KOMPOST HAZIRLANMASI

Mantar yetiştiriciliğinde kullanılacak kompostun hazırlanmasında belirli aralıklarla yapılan aktarma, sulama, havalandırma ve bazı maddelerin eklenmesi işlemlerinin amacı, kültür mantarının gelişmesi için en uygun ortamı OLUŞTURMAKTIR . Kültür mantarının yetiştirilmesinde daha çok taze at gübresi KOYUN GÜBRESİ ( YANMIŞ VE ELENMİŞ ) ya da değişik bitkisel kaynaklı ham MADELERDEN hazırlanan (yapay) kompost kullanılmaktadır.

AT GÜBRESİ YERİNE

Her zaman ve yılın değişik mevsimlerinde istenilen nitelikte taze at gübresi bulmak oldukça zordur. Bu nedenle at gübresi yerine geçecek sentetik kompost hazırlama formülleri geliştirilmiştir. Sentetik kompost yapımında SAMAN, çeltik sapı, çavdar sapı, parçalanmış mısır koçanı gibi kolaylıkla bulunabilecek ham madeler kullanılır. Parçalanmış mısır koçanları kompost hazırlığında kullanıldığında saman veya çayır otlarıyla 1 /3 veya 1 /2 oran ı nda karıştırılarak kullanılmalıdır. hiç olmazda eğer en çok kulanılan samandır…

FERMENTASYON GEREKİYOR

Kompost ham MADELERİN mantarın yetişmesine uygun besine dönüşmesi için kompostun fermantasyonu gerekir. Bu fermantasyonu sağlamak için kompost ham madelerime aktivatör madde denilen azotça zengin organik maddeler katılır. Aktivatör madde olarak, sağlanması kolay olan tavuk, sığır koyun gübreleri ile buğday kepeği gibi maddeler kullanılmaktadır.

KOMPOST YAPILIŞI ÇOK KOLAY

Kompost yığınlarının yapılması için saman balyaları kompost platformuna taşınarak, 50-60 cm yükseklikte yayılır. Saman üzerine c ince su püskürten bir hortumla 2-3 gün ıslatılır. Bu ıslatma sırasında saman belli aralıklarla alt üst edilerek karıştırılır. Böylece samanın her tarafının aynı oranda ıslanması sağlanır. bu esnada gübre ve 100 kg saman için 1 kg kireç konulması gerekmektedir

% 75 NEM OLMASI GEREKİYOR

Islatma işlemi sonunda samanın nem oranının % 75 civarına getirilmesi sağlanır. Saman yeterli neme ulaştıktan sonra kaba yığın yapılması işlemine başlanır.

1. Kaba yığın safhasının görünümü.

İDEAL KOMPOST

Bugün mantar üretimiyle uğraşan yetiştiricilerin % 90’nının kullandığı Formüle göre kompost hazırlığında bir ton kuru samana;

– 141 kg buğday kepeği,

– 23.5 kg amonyum nitrat, – 13 kg üre

yığın yapımından bir gün önce karıştırılarak nemlendirilir.

YIĞIN HAZIRLANIR

Daha sonra Yığın yapılırken doldurulan YIĞIN iyice sıkıştırılmalıdır.

yığınların üzeri bir plastik örtü ile örtülür. böylelikle kompostumuz fermantasyon işlemine girer iyice demlenmiş olur

YIĞIN 5 GÜN BEKLETİLİR

Yığının yapıldığı günden başlayarak . Beş gün yığın bu şekilde bekletilerek 5. gün yığının birinci aktarması yapılır.

I. AKTARMA

Bunun için yığın açılarak yayılır ve kompostun kuruyan kısımları ıslatılır: Üzerine 141 kg kepek ve 40 kg melas (şeker fabrikası artığı) eşit bir şekilde serpilir ve sıkıştırılarak tekrar yığın yapılır.

2. AKTARMA

9. gün yığının ikinci aktarmasında kompost tekrar bir platform üzerine yayılarak havalandırılır. Aktarmalar sırasında kuruyan kısımlar ıslatılır, daha sonra üzerine 60 kg alçı serpilir ve 125 cm genişlik 140 cm yükseklikte yığın yapılmalıdır

3. AKTARMA

12 ve 15. günler tekrar aktarma yapılır. Bu aktarmalar sırasında her defasında kompost yayılır, havalandırılır ve sonra eski yığının dış kenarları yeni yığının iç kısmına gelecek şekilde sıkıştırılmadan tekrar yığın yapılır. Bu aktarmalar sırasında kompostta birşey eklenmez Yalnızca kompostun kuruyan dış yüzeyleri ıslatılarak nemini kaybetmesi önlenmiş olur.

PASTÖRİZASYON

Kompostun fermantasyonu tamamlandıktan sonra hastalık ve zararlıları öldürmek için kompasta pastörize işlemi uygulanır. En etkin ve yaygın pastörize işlemi buharla yapılandır. Bunun için bir buhar kazanı gerekmektedir. fakat yoksa farklı yöntemlerde denenebilir

BUHAR KULANILARAK YAPILAN PASTÖRİZASYON

Kompost hazırlığının 16. veya 17. günü kompost tabanındaki ızgaralar üzerine kütle halinde fazla sıkıştırılmadan doldurulur. Kompost doldurulduktan sonra oda tabanına döşenen delikli borularla odanın içerisine buhar verilir.

60°C’DE 10 SAAT OLMALIDIR

Başlangıçta pastörize oda kapısı ve havalandırma kanalları kapatılarak kompost sıcaklığının 60°C ye çıkması sağlanır ve 60°C de 10 saat bekletilerek mantara zarar veren nematod, bakteri, virüs ve zararlı mantari hastalıkların kompost içerisinde öldürülmesi sağlanır.

HAVALANDIRMA

Daha sonra havalandırma kanalları açılarak bir fanla oda içerisine taze hava verilir ve kompostları çıkan amonyak ve C02 gibi zararlı gazların komposttan dışarı atılması sağlanır. Bu aşamadan sonra kompostun her tonu için saatte 300 m3 taze havaya gerek vardır. Bu şekilde sıcaklık bir miktar düşürülür ve kompost sıcaklığı 52-57°C arasında tutularak kompostun olgunlaştırılması ve mantar miseline zarar veren amonyağın komposttan uzaklaştırılması sağlanacaktır

6-7 GÜNDE KOMPOST OLGUNLAŞIR

Genellikle 6-7 gün içerisinde kompostun olgunlaşması sağlanır. Kompostta amonyak kokusu tamamen gidince buhar kesilir. Odaya taze hava verilerek sıcaklık 25°C ye düşürülür. Kompost sıcaklığı 25°C düşünce kompost misel ekimi için hazırdır.

KIMYASAL DEZENFEKSİYON NASIL YAPILIR

Buharla pastörize yapma imkanı olmayan küçük yetiştiriciler için en uygun yöntemdir. Bu yöntemde kompost hazırlık süresi daha uzundur.

DİKKAT

Bu yöntemde kompostun 16-17. ,günü pastörize odasına alınması yerine 15. günden sonra kompost her üç günde bir aktarılarak kompost olgunlaştırılması ve amonyak kokusunun komposttan UZAKLAŞTIRILMASI sağlanır.

SIRASIYLA YAPILACAK İŞLEMLER

– Kompost 24. gün 30-40 cm yüksekliğinde ve 2.5 m genişliğinde kompost platformu üzerine havalandıralarak yayılır.

– Üzerine 1 m3 kompost için 80 gram ölçüsü ile metilbromid kulanılır eğer bulamazsanız göz taşı işinizi görebilir

– Daha sonra kompostun üzeri kalın, deliksiz, naylon örtü ile örtülür. Kompostdan gazın dışarıya kaçmaması için naylon örtünün kenarları baştan başa taşlarla ile sıkıca örtülerek sıkıştırılır.

– Naylon üzerinde delik olmadığı kontrol edilmelidir sonra naylon örtü altındaki metilbromid tüpleri üstten bastırılarak patlatılır. Bu şekilde kompost iki gün bekletilir. bulamazsanız göz taşı kulanmalısınız göz taşını bizden sipariş verebilirsiniz.

YİNE AKTARMA YAPILIR

Daha sonra kompostun üzeri açılarak birkaç defa harmanlama yapılır harmanlama işlemi komposttan metilbromid kokusu tamamen uzaklaşana kadar sürdürülür. Koku tamamen uzaklaşınca ekim yapılır.

HAVA SICAKLIĞI 20°C OLMALI

Metilbromid ile yada göz taşı ile kompostun dezenfeksiyonu yapılırken dikkat edilecek nokta hava sıcaklığının 20°C civarında olmasıdır. Daha düşük sıcaklıklarda metilbromid buharlaşmadığından dezenfeksiyon etkili olmaz.

MİSEL ÜRETİMİ RESMİ VEYA öZEL KURULUŞLARDA YAPILIR

MİSEL EKİMİ NASIL YAPILIR?

Ekim işlemi önceden temizlenip ilaçlanmış (% 2 lik formaldehit) kulanılmış bir alanda, 100 kg komposta 500-600 gr. yani %5 ile %6 oranında misel serpilerek yapılır. Böylece ekimi yapılan kompost uygulanan yetiştirme sistemine göre kasa, ranza ya da plastik torbalara doldurulur. Kasa ya da ranzalara m2 ye 80-100 kg, naylon torbalara (45-50 cm çapında) 20-25 kg kompost konmalıdır. Kasa ya da torbalar doldurulduktan sonra ya doğrudan yetiştirme odalarına alınmalıdırlar.

. Misel ekimi ve torbalara doldurma.

KULUÇKA DÖNEMİNDE

Misel ön gelişme dönemi kompost içine karıştırılan mantar misellerinin gelişmesi için belirli sıcaklıkta tutuldukları aşamadır Misel ön gelişme döneminde kompost sıcaklığının 20-25°C arasında tutulması gerekmektedir. Kuluçka dönemi denilen bu dönemde hastalık ve zararlılara karşı koruyucu olarak, oda haftada 1 kez % 1 lik formaldehit ve % 0.1 lik DDVP ile ilaçlanır.

RUTUBET NEM YÜKSEK OLMALI

Kompostun kurumasını önlemek için oda nemi % 85-90 arasında tutulmalıdır. Kuluçka dönemi yaklaşık 15-18 gündür. Bu süre için de misel kompostun her yanını sarar ve oda içinde mantar kokusu hissedilir. Sonra misel gelişmesini tamamlayan kompostun üzerine örtü toprağı serilir

ÖRTÜ TOPRAĞI HAZIRLAMA

– Mantar yetiştiriciliğinde örtü toprağı, gelişen misellerin mantar verme aşamasına geçirilmesi için gereklidir.

– Ayrıca örtü toprağı kompostun kurumasını önler, dışarıdan gelebilecek hastalıklara karşı korur ve en önemlisi mantarın su ihtiyacını tamamiyle karşılar.

EN İYİ ÖRTÜ TOPRAĞI

Örtü toprağı olarak kullanılacak toprakta öncelikle su tutma kapasitesinin yüksek olması istenir. Bu amaçla kullanılabilecek en iyi toprak torf ya da turba denilen topraktır. Kullanılmadan önce toprak parçalanır ve kireç ilave edilir.

ÖRTÜ TOPRAĞI TEMİZ OLMALIDIR

Örtü toprağının hastalık ve zararlılardan arındırılması gerekir. Bunun için;

– ya pastörize odasında buhar verilmek suretiyle 60°C de 3 saat pastörize edilir.

– ya da kimyasal yolla dezenfekte edilir. Kimyasal yolla dezenfeksiyon için 1 m3 toprağa 1.5-2 It formaldehit gelecek şekilde ilaçlanır, üzeri plastik örtü ile örtülerek 2 gün bekletilmelidir. Daha sonra örtü açılarak iyice havalandırılır.

Örtü toprağı örtülmeden önce mantar yastıklarının üzerleri düzeltilir…

Örtü toprağı serilmeden önce ilaçlamanın yapılması.

ÖRTÜ TOPRAĞI DÜZGÜN SERİLİR

Dezenfekte edilmiş ve nemlendirilmiş örtü toprağı yastıklar üzerine 3.5-4 cm kalınlıkta düzgün bir şekilde yayılır.

TOPRAK KURUMAMALI

Toprak örtümünden sonra oda % 1 lik formaldehit ve % 0.1 lik DDVP ile ilaçlanır ve bu ilaçlama haftada 1 tekrarlanır. örtü toprağı döneminde toprağın kurumamalıdır. Sulama yağmurlama fısfıslama şeklinde toprağı nemli tutacak ölçüde yapılır. Aşırı sulamadan ve komposta su kaçırmadan sakınılmalıdır.

Şekil 6. Örtü toprağının serilmesi.

SICAKLIK KADEMELİ DÜŞÜRÜLÜR

Örtü devresinin ilk günlerinde oda sıcaklığı 20°C de tutularak bu sıcaklık yavaş yavaş düşürülmelidir. İlk mantar taslakları görüldüğünde sıcaklık 15-17°C’ye düşürülmelidir.

HAVALANDIRMA ÇOK GEREKLİDİR

Havalandırmaya toprak örtüldükten ikinci haftasından itibaren başlanır. Toprak örtümünden 18-20 gün sonra yastıklar üzerinde mantarlar görülmeye başlar. Mantar taslakları toprak yüzeyinde görülmeye başladığında sulama kesilmelidir ve mantarlar nohut büyüklüğüne gelene kadar sulama yapılmaz.

TEMİZLİK ŞARTTIR

Hasat işlemi bittikten sonra yastık yüzeyleri kontrol edilmelidir. Hasat sırasında yastık yüzeyi üzerinde oluşabilecek boşluklar temiz toprakla kapatılmalı, yastık üzerinde kalan sap ve kök artıkları toplanarak temizleyiniz.

HASAT 1 AY SÜRER

Mantarın ekonomik hasat süresi 35-45 gündür. m2 ye mantar verimi bu süre içinde ortalama 15 kg civarıdır.

HASAT SONRASI TEMİZLİK

Hasat süresi sonrasında yetiştirme odası boşaltılır. Oda temizlenip yıkandıktan sonra % 4 lük formaldehit ile ilaçlanmalıdır. Bu işlem yapılmadığı taktirde daha sonra içeriye alınacak temiz ürün için hastalıklı bir ortam yaratılmış olur. Ilaçlamadan sonra oda iyice havalandırılmalıdır. Bu durumda oda ikinci ürün için hazırdır.

MANTARINDA HASTALIK VE ZARARLISI VARDIR

Mantar yetiştiriciliğinde temizlik ve hijyen koşullarına uyulmaması ve gerekli önlemler alınmaması, üretimde hastalık ve zararlılardan dolayı verim düşüklüğü olacaktır. Üretimde hastalık ve zararlıları başa çıkmak için şu önlemlere özen gösterilmelidir.

– Kompostun fermantasyonunun iyi yapılmalıdır

– Kompost ve örtü toprağının yeterli dezenfeksiyonu

– Misel gelişme ve hasat dönemlerinde sıcaklık ve nemin istenen düzeylerde tutulması.

– Ekimden başlayarak koruyucu ilaçlamaların düzenli olarak yapılmalıdır.

– Havalandırma ve kapı girişlerine sineklik teli ve filtrelerin konması gerekmektedir.

– Çevre temizliğine özen gösterilmesi gerekmektedir

– Yetiştirme alanlarında çalışan kişilerin temizlik koşullarına uymaları gerekmektedir.

ÖNEMLİ ZARARLILARI

Mantar yetiştiriciliğinde zararlıların başında kırmızı örümcekler, sinekler ve nematodlar gelir. Bunlar çoğunlukla mantar miselleriyle beslenerek hasat miktarının düşmesine neden olurlar.

ÖNEMLİ HASTALIKLARI

Yetiştiricilikte en çok rastlanan hastalıklar ise kuru kabarcık, yaş kabarcık, bakteriyel leke, mürekkep mantarları, beyaz ve kahverengi alçı hastalıkları, yeşil, sarı ve kahverengi küflerle, örümcek ağı küfüdür. Bu hastalıklar mantarın besinine ortak olarak ve mantar kalitesini düşüren etkenlerdir. zararlı olurlar. Çoğunlukla üretim sırasında yapılan hatalar nedeniyle ortaya çıkarlar ve mücadele edilmediğinde büyük verim kayıplarına neden olabilirler